Avatar Wiki
Avatar Wiki
Oel ngati kameie
1592
strony
w: Uniwersum, Media
polski

Uniwersum

Zaloguj się, aby edytować
Disambig-icon.png Ten artykuł jest o ogóle uniwersum Avatara. Być może chodziło Ci o Kanon Avatara, zestaw źródeł z podziałem na kanoniczne i niekanoniczne.
Uniwersum avatar logo

Uniwersum Avatara zadebiutowało w 2009 roku wraz z filmem Avatar, chociaż jego pierwotny scenariusz powstał w latach 90. XX wieku, znany jako Projekt 880. Franczyza obejmuje wszystkie media, w tym: filmy, gry, książki, komiksy, przedstawienia, wydarzenia, publikacje, a nawet pokazy i wystawy oparte na faktach, związane z filmem Jamesa Camerona. Wszystkie media opowiadają spójną historię bądź stanowią jej uzupełnienie, lub są kompendiami wiedzy na temat przedstawionego w nich świata. Uniwersum zarządzane jest przez Lightstorm Entertainment i inspirowane zamysłem reżysera i artysty, Jamesa Camerona.

Ogólny opis fabuły uniwersum[]

Uniwersum Avatara opowiada o życiu toczącym się na Pandorze, księżycu Polifema, planety należącej do odległego o ok. sześć lat świetlnych od Ziemi układu Alfa Centauri. Posiadająca atmosferę, bogate życie roślinne i zwierzęce, a nawet humanoidalną rasę obdarzoną inteligencją, Pandora jest najbliższym poznanym ciałem niebieskim wykazującym ogromne podobieństwa do życia, jakie niegdyś kwitło na Ziemi. Ta bowiem została zupełnie zdominowana przez działalność człowieka, wskutek czego natura została w zasadzie zniszczona.

Jest XXII wiek i zmagająca się z przeludnieniem, głodem, katastrofami ekologicznymi oraz deficytem niezbędnych do utrzymania cywilizacji zasobów, ludzkość szuka nowych sposobów na przetrwanie. Jednym z nich jest eksploracja kosmosu w poszukiwaniu zasobów naturalnych. W tej dziedzinie wyspecjalizował się Zarząd Pozyskiwania Zasobów (ZPZ), który na przełomie lat 20' i 30' XXII rozpoczął działalność na Pandorze, na której odkryto złoża bardzo cennego minerału, unobtanium, czyli nadprzewodnika o niespotykanych dotąd właściwościach. Okazało się jednak, że środowisko księżyca, choć umożliwiające przetrwanie przy odpowiednim wsparciu technologicznym, jest wyjątkowo nieprzyjazne dla ludzi za sprawą toksyn zawartych w powietrzu, agresywnej i śmiertelnie niebezpiecznej dzikiej natury, w tym zarówno roślin, jak i zwierząt, a także cywilizacji silnie związanych z naturą Na'vi, gotowych bronić nietykalności przyrody. Dlatego, obok działalności wydobywczej, na Pandorze uruchomiono także oddział wojskowy, którego pierwotnym zamysłem była jedynie obrona przed agresywnymi przedstawicielami tego świata, oraz naukowców, których celem było badanie środowiska Pandory. Sekcja naukowa powołała kluczowy dla uniwersum program Avatar, w ramach którego laboratoryjnie stworzono klony ciał Na'vi i wymieszano je z ludzkim DNA, aby umożliwić wybranym naukowcom wcielenie się w te hybrydy, zwane Avatarami. Ich celem z kolei było włączenie się w szeregi Na'vi, zdobycie ich zaufania, wymiana kulturowa, poznanie ich zwyczajów od wewnątrz, a w dalszej perspektywie: rozmowy dyplomatyczne i negocjacje, które ułatwiłyby dalszą ekspansję działalności ZPZ.

Początkowe stosunki między ludźmi a Na'vi są pokojowe i poprawne, choć ZPZ niszczy pandorańską naturę, poszukując złóż unobtanium, nie są wrogo nastawieni wobec tubylców, a ci początkowo także nie reagują na działalność konsorcjum. Różne plemiona Na'vi, m.in. Tipani, Omatikaya czy Anurai, mają różne kontakty z ludźmi i różne z nimi doświadczenia. Niektórzy są do nich nastawieni bardziej przyjaźnie, inni mniej. Prędzej czy później ekspansja ZPZ, prowadząca do niszczenia przyrody, doprowadza do utraty zaufania Na'vi wobec ludzi. Rozpoczynają się bunty, w tym także ataki na działaczy konsorcjum ze strony niebieskiego ludu, które niejednokrotnie kończą się tragicznie dla obu stron. Nieporozumienia przeradzają się w otwarty konflikt, który znany jest jako wojna o Pandorę. Co więcej, buntownicy coraz liczniej pojawiają się również w szeregach samego ZPZ, głównie wśród członków sekcji naukowej, dążących do ochrony dziewiczej pandorańskiej przyrody, i członków programu Avatar, który mieli okazję najlepiej poznać Na'vi i wczuć się w ich trudną sytuację.

Głównym bohaterem uniwersum jest Jake Sully, były amerykański marine, który podczas jednej z wojen został sparaliżowany. Z kolei jego brat bliźniak, Tom Sully, pracował jako naukowiec i został zakwalifikowany do programu Avatar. Ponieważ Tom zostaje zamordowany na krótko przed wyruszeniem na swoją misję na Pandorę, a konsorcjum ZPZ nie chce sobie pozwolić na zmarnowane koszty związane z niewykorzystanym avatarem, Jake dostaje ofertę przejęcia jego kontraktu, ponieważ dzięki identyczności ich DNA możliwe jest wcielenie się w avatara brata. W ten sposób po kilkuletniej kosmicznej podróży, w 2154 roku Jake przybywa na Pandorę, gdzie trafia do zespołu naukowców dr Grace Augustine. Ponieważ nie ma wykształcenia naukowego ani nie odbył stosownego treningu, jego avatar pełni funkcję ochroniarza naukowców. Pewnego dnia jednak zostają rozdzieleni; Jake błądzi w pandorańskiej dżungli i niemal nie zostaje zabity przez wrogo nastawionych do ludzi (i ich avatarów) Na'vi z klanu Omatikaya. Jednak pandorańska bogini Eywa daje znak, czyniąc Jake'a wybrańcem, a ponieważ Na'vi silnie wierzą w moc swojej Matki, darują Jake'owi życie i dopuszczają go do swojej wioski. W ten sposób Jake dostaje szansę poznania rdzennych mieszkańców księżyca, a w dalszej perspektywie zostania jednym z nich.

Jake zostaje wciągnięty do współpracy z Milesem Quaritchem, pułkownikiem, który ma plan zburzenia wioski i świętych miejsc klanu Omatikaya w celu dostania się do leżących pod nimi złóż unobtanium. Jake dostaje zadanie, aby zdobyć zaufanie tubylców i w odpowiednim czasie zmusić ich do relokacji, aby rozwiązać problem pokojowo. W przeciwnym wypadku dojdzie do otwartej wojny. Ich kolaboracja ma odbywać się w tajemnicy przed Grace Augustine, która jednak szybko dowiaduje się prawdy i próbuje przemówić Jake'owi do sumienia, aby nie czynił niczego przeciwko Na'vi.

Sully poznaje tradycje i codzienne życie Na'vi dzięki Neytiri, dziewczynie z klanu Omatikaya, której zostało powierzone zadanie zaopiekowania się Jake'em. Spędzają ze sobą bardzo dużo czasu i z czasem oboje zakochują się w sobie. Gdy Jake przechodzi kolejne etapy szkolenia na łowcę Na'vi, coraz bardziej zatraca się w życiu swojego avatara i zaniedbuje swoje ludzkie ciało. Radzi sobie coraz lepiej wśród Na'vi i zostaje w końcu dopuszczony do rytuałów, w wyniku których zostaje ogłoszony pełnoprawnym członkiem plemienia. To upoważnia go m.in. do związania się z ukochaną kobietą, czyli właśnie z Neytiri. W kolejnych dniach sprawy się komplikują, ponieważ ZPZ planuje atak na Drzewo-Dom. Wychodzi na jaw, że Jake wiedział o nim od dawna, jednak nie poinformował o tym Omatikaya, w wyniku czego traci całe zaufanie, które dotychczas zdobył. Tymczasem ludzkie oddziały wojskowe niszczą wioskę klanu, który ogarnia się w rozpaczy i przenosi pod Drzewo Dusz. To jednak jest celem kolejnego ataku ZPZ. Wiedząc, że szykuje się wojna, a także szukając sposobu na odzyskanie zaufania Na'vi, Jake oswaja legendarną latającą bestię, leonopteriksa wielkiego, stając się tym samym Toruk Makto, osobą wielce poważaną przez rdzennych mieszkańców księżyca. Dzierżąc nowy tytuł, Jake jednoczy kilkanaście innych plemion Na'vi, aby stoczyć ostateczną walkę z siłami ZPZ. Wojna, w wyniku której obie strony ponoszą ogromne straty, kończy się zwycięstwem Na'vi, a wszyscy ludzie, poza kilkoma wybrańcami, zostają zmuszeni do opuszczenia Pandory i powrotu na Ziemię. Zaś sam Jake zostaje wybrany na nowego wodza klanu Omatikaya, jako że poprzedni zginął w walce. Nie mając powodu, aby kontynuować życie jako człowiek, Jake postanawia skorzystać z mocy Eywy i jego świadomość zostaje przeniesiona na stałe do jego ciała avatara.

W ciągu kilkunastu kolejnych lat Jake wraz z Neytiri zakładają rodzinę, doczekując się trójki własnych dzieci – Neteyama, Lo'aka i Tuktirey, oraz adoptując wojenne sieroty – Kiri, córkę Grace Augustine, oraz Milesa Socorro, syna Milesa Quaritcha. Ponadto uczestniczą w walkach przeciwko innym plemionom Na'vi. Wiodą raczej spokojne i szczęśliwe życie do roku 2169, w którym ZPZ powraca na Pandorę z nowymi zasobami ludzkimi i technologicznymi. Jake staje na czele partyzanckich ataków na rozbudowującą się infrastrukturę ludzką, zwłaszcza wspierającą powstawanie wielkiego miasta kolonizacyjnego w Bridgehead, narażając się na gniew nowej zarządczyni ZPZ, generał Frances Ardmore, i zmuszając własne plemię do ukrycia się wśród Gór Alleluja.

Wkrótce okazuje się, że wśród nowej fali instruzów znajduje się również Miles Quaritch oraz dwunastu najlepszych żołnierzy SecOps, poległych podczas bitwy o Drzewo Dusz, odrodzeni jako rekombinanci, czyli zmodyfikowane avatary. Żądny zemsty Quaritch obiera za cel Jake'a i jego rodzinę, a zdając sobie sprawę, że stanowią zbyt duże zagrożenie dla niewinnego klanu Omatikaya oraz własnych dzieci, Sully wraz z Neytiri podejmują trudną decyzję o emigracji z dala od dotychczasowego domu. Jake oddaje władzę nad plemieniem i na czele swojej rodziny wylatuje w kierunku Awa'atlu, siedziby morskiego klanu Metkayina.

Choć niechętnie z obawy na sprowadzenie na nich wojny Jake'a, przywódcy plemienia zgadzają się udzielić Sullym azylu. Względnie spokojne życie Sullych zakłócane jest konfliktami na tle kulturowym oraz problemami związanymi z tajemniczymi zdolnościami ich adopcyjnej córki Kiri, wykazującej nadzwyczaj silną więź z Eywą. Po kilku miesiącach pokojowe życie wodnego klanu zostaje przerwane, gdy Miles Quaritch zmusza do współpracy łowców tulkunów i zmusza ich do polowania na tulkuny zbratane z plemieniem Metkayina, prowokując ich do odpowiedzi i walki w obronie swego duchowego rodzeństwa. Pułkownikowi-rekombinantowi zależy jednak wyłącznie na osobistej zemście na rodzinie Sullych, więc rozgorzała pod Skałami Trzech Braci bitwa, podczas której Metkayina istotnie zemścili się na mordercach tulkunów, kończy się pojedynkiem między dwojgiem mężczyzn, który obaj przeżywają.

Zaledwie kilka tygodni później na front wojenny wkracza okrutny klan Na'vi, znany jako Mangkwan, plemię, które utraciło swój dom w wyniku erupcji wulkanu i odwróciło się od Eywy w wyrazie zemsty za jej rzekomą obojętność na ich cierpienie. Atakują rodzinę Sullych podróżujących z Wietrznymi Kupcami z Awa'atlu w Góry Alleluja, zadając dotkliwe straty powietrznym nomadom i rozdzielając Sullych. Podczas ucieczki przez las, „Pająk” traci przytomność z niedotlenienia, a Kiri przeprowadza tajemniczy rytuał, w wyniku którego chłopiec, jako pierwszy człowiek w historii, zyskuje zdolność oddychania pandorańskim powietrzem, a także kuru. Tym samym staje się pożądanym celem ZPZ, które ma nadzieję na odtworzenie procesu wśród swoich kolonizatorów, aby przystosować ich do życia na księzycu.

Dostrzegając potencjał płynący ze współpracy z Mangkwan, Miles Quaritch zawiązuje z nimi sojusz, wyposażając ich w ludzką broń i technologię. Wspólnymi siłami udaje im się pojmać Jake'a Sully'ego, wroga publicznego ZPZ numer jeden, który zostaje skazany na publiczną egzekucję. Jednak dzięki niezależnej dywersji Iana Garvina, „Pająka” i Neytiri, Jake'owi udaje się zbiec. Mimo początkowej niechęci, zgadza się powrócić do roli Toruk Makto i ponownie zjednoczyć klany do walki, tym razem, aby powstrzymać plany masowego mordu tulkunów w Zatoce Praojców podczas ich corocznej Uroczystości Zjednoczenia.

Generał Frances Ardmore, wściekła na ucieczkę Sully'ego i zniesmaczona daleko posuniętą asymilacją Quaritcha w klanie Mangkwan, odsuwa pułkownika od obowiązków, po czym prowadzi liczną flotyllę na Zatokę Praojców, gdzie ściera się przeciwko zjednoczonym klanom Na'vi w bitwie. Niezrażony porażką Quaritch dołącza do walki u boku swoich nowych sojuszników, przeważając szalę zwycięstwa na stronę ZPZ i Mangkwan. O losach bitwy przesądza Kiri, która z pomocą rodzeństwa przyzywa Waleczną Matkę i zagrzewa do walki stada dzikich zwierząt. Flotylla ZPZ zostaje zniszczona, a kilku ważnych dowódców, w tym generał Ardmore i Mick Scoresby, giną. Jake Sully i Miles Quaritch ponownie ścierają się w pojedynku, z którego Jake wychodzi cało, zaś los pułkownika Quaritcha pozostaje nieznany.

Choć jeszcze nie wiadomo, jak kończy się ten konflikt (historia zostanie opowiedziana w następnych kontynuacjach), ZPZ w końcu zawiesza działalność na Pandorze, a wszelkie ślady, które po sobie pozostawili na księżycu, są sukcesywnie wymazywane przez naturę. Na'vi wybaczają wszystkie niszczycielskie czyny ludzi i odzyskują do nich zaufanie, ludzkość z kolei nie podejmuje już żadnych prób wydobywania zasobów czy przyporządkowania sobie księżyca w inny sposób. Około stu lat po wojnie na Pandorze działa Alpha Centauri Expeditions (ACE), firma, która oferuje tam wycieczki turystyczne. Ludzie mają możliwość spędzenia czasu na Pandorze, integracji z Na'vi oraz uczestnictwa w ich aktywnościach i rytuałach.

Podział chronologiczny[]

Główny artykuł: Kalendarium
Główny artykuł: Kolejność oglądania

Poniżej przedstawiono wszystkie media wchodzące w skład uniwersum Avatara w kolejności chronologii opowiedzianych w nich wydarzeń. Pominięto te media, które stanowią jedynie przewodniki bądź inne niefabularne uzupełnienia uniwersum. Część mediów może być niezgodnia z aktualnym kanonem.

  1. Toruk – Pierwszy lot – przedstawienie cyrkowe, opowiadające historię pierwszego w historii Na'vi Toruk Makto, jeźdźca legendarnego leonopteriksa wielkiego, stanowiącego jeden z najważniejszych i najświętszych elementów kultury niebieskiego ludu. Wydarzenia te maja miejsce w IX wieku p.n.e., czyli ok. 3000 lat przed początkiem działalności ludzkiej na Pandorze. Oficjalna strona internetowa powiązana z przedstawieniem (obecnie nieczynna), Enter Pandora, zawierała informacje na temat okolicznych chronologicznie wydarzeń, także tych, które miały miejsce wcześniej.
  2. Avatar: The Game (iOS/Android) (niekanoniczna)– gra mobilna, która opowiada o losach pierwszego operatora avatara, Ryana Lorenza (2134).
  3. Avatar: Adapt or Die – komiks, którego fabuła opowiada o początkach działalności dr Grace Augustine mającej na celu zbudowanie przyjaznych stosunków między ludźmi a klanem Omatikaya (2142).
  4. Avatar: The Game (niekanoniczna) – gra komputerowa, która opowiada o losach Able Rydera, jednego z pierwszych operatorów Avatarów, którzy uczestniczyli w buncie przeciwko ekspansji ZPZ i opowiedzieli się po stronie Na'vi (lub też, w zależności od wyboru strony przez gracza, Able Ryder był jedynie świadkiem tego buntu) (2146–2147).
  5. Avatar: The Game (NDS) (niekanoniczna) – gra na konsolę, która opowiada historię Noka, Na'vi z klanu Tawkami, który wierzy w legendy o obecności ludzi na Pandorze i rzeczywiście ich spotyka (przed 2152 rokiem).
  6. Równolegle (lub bez szczegółów dotyczących dokładnej chronologii):
    • Frontiers of Pandora (prolog) – gra z 2023 roku, której prolog rozgrywa się przed i równolegle z wydarzeniami z filmu Avatar. Opowiada o grupie dzieci Na'vi, które zostały porwane przez ZPZ i szkolone do walki po stronie ludzi w ramach Programu TAP (2154).
    • Avatar – film z 2009 roku, od którego wywodzi się całe uniwersum. Opowiada o losach Jake'a Sully'ego, byłego żołnierza marine, który przez zbieg okoliczności staje się operatorem Avatara i, choć początkowo jest wierny stronie ZPZ, z czasem buntuje się i pomaga Na'vi w walce o ich wolność i o pozbycie się ZPZ z Pandory. Skutkiem jego działalności jest tymczasowe przegnanie ZPZ z księżyca. Sam Jake zaś zostaje wodzem plemienia Omatikaya (2154).
    • Avatar: Ścieżka Tsu'teya – komiks, którego akcja rozgrywa się równolegle do wydarzeń z filmu i opowiada tę samą historię, choć z perspektywy wojownika Na'vi z klanu Omatikaya, tytułowego Tsu'teya. Komiks zawiera ponadto liczne sceny, które nie są ujęte w filmie (2154).
    • Avatar: Pandora Rising (niekanoniczna) – gra mobilna, której fabuła częściowo pokrywa się z filmem Avatar (2154).
  7. Avatar: Następny cień – komiks, którego akcja rozgrywa się ok. 2 tygodni po zakończeniu fabuły filmu Avatar. Opowiada o trudnościach, z jakimi zmaga się Jake Sully jako nowy wódz Omatikaya (2154).
  8. Frontiers of Pandora (fabuła) – główna część fabuły gry ma miejsce 15 lat po bitwie o Drzewo Dusz, a więc po wydarzeniach z Avatara. Główny bohater gry, wyszkolony przez ZPZ, lecz lojalny wobec Na'vi, rozpoczyna walkę przeciwko najeźdźcy (2169).
  9. Avatar: Istota wody (prolog) – pierwszych kilka minut filmu opowiada losy rodziny Sullych w okresie nieobecności ZPZ na Pandorze (2154–2169).
  10. Avatar: The High Ground – komiks, którego fabuła rozgrywa się podczas rocznej przerwy czasowej między powrotem ZPZ na Pandorę a powrotem Milesa Quaritcha. Historia stanowi uzupełnienie historii opowiedzianej w filmie Avatar: Istota wody (2169–2170).
  11. Avatar: The Gap Year – Tipping Point – komiks, którego fabuła rozgrywa się podczas rocznej przerwy czasowej między powrotem ZPZ na Pandorę a powrotem Milesa Quaritcha (2169–2170).
  12. Avatar: Istota wody – sequel filmowy, którego akcja toczy się 16 lat po oryginalnym filmie. Jake Sully i Neytiri są głową rodziny, na której postanowił zemścić się odrodzony jako rekombinant Miles Quaritch. W obawie o bezpieczeństwo swoich dzieci i całego plemienia, Sully'owie podejmują trudną decyzję o emigracji do morskiego plemienia Metkayina, zamieszkującego wioskę Awa'atlu na odległym archipelagu. Po kilku miesiącach trudnej asymilacji Quaritch namierza ich nową kryjówkę, przez co Sully'owie są zmuszeni ponownie stawić mu czoło (2170).
  13. Równolegle:
  14. Avatar 4 – planowana kontynuacja serii filmowej, której akcja ma rozgrywać się ok. 8 lat po wydarzeniach z Avatar: Ogień i popiół.
  15. Avatar 5 – planowana kontynuacja.
  16. Pandora: The World of Avatar – park rozrywki należący do Disney World, który w zamyśle sam w sobie, wraz z jego atrakcjami, stanowi kontynuację fabularną uniwersum. Odzwierciedla świat Pandory sto lat po zakończeniu na niej działalności ZPZ; teraz jedynym przedsiębiorstwem, który łączy ludzi z Pandorą, jest Alpha Centauri Expeditions, oferująca turystyczne wycieczki na Pandorę.

Umiejscowienie chronologiczne niejasne lub nieokreślone:

Spis mediów[]

Główny artykuł: Kategoria:Media

Poniżej przedstawiono wszystkie media składające się na uniwersum, które podzielono tematycznie i uporządkowano w kolejności chronologii premiery/publikacji.

Filmy[]

Główny artykuł: Avatar (seria filmowa)

Gry[]

Ścieżka dźwiękowa[]

Książki[]

Komiksy[]

Główny artykuł: Lista komiksów Avatara

Strony internetowe[]

Prawdziwe wystawy i atrakcje[]

Inne[]

  • Projekt 880 – pierwotny scenariusz do filmu Avatar, wraz z opracowaniami koncepcyjnymi dotyczącymi zarówno fabuły, jak i świata przedstawionego w filmie.

Linki zewnętrzne[]

English
Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.