Avatar Wiki
Advertisement
Avatar Wiki

Zmora górska (ang. Mountain Banshee, Na'vi: Ikran) - skrzydlate, przypominające smoka zwierzę, jeden z najbardziej pospolitych gatunków pandorańskiej fauny. Jak wskazuje nazwa, gatunek ten zamieszkuje głównie rejony górskie (w odróżnieniu od swojego mniejszego kuzyna, zmory leśnej). Jest ważnym elementem kultury wielu plemion Na'vi, które wykorzystują je jako wierzchowce.

Anatomia[]

Ciało zmory ma opływowy kształt, co czyni ją doskonałym lotnikiem. Zaczyna się wąskim łbem, zwieczonym ostrym grzebieniem na spodniej części pyska, a kończy rozwidlonym ogonem. Klatka piersiowa jest potężna, ponieważ zmora potrzebuje silnych mięśni do machania skrzydłami w gęstej atmosferze Pandory, choć jednocześnie słabsza niż na Ziemi grawitacja ułatwia utrzymanie się w powietrzu. Gładka skóra zwierzęcia przybiera zróżnicowane ubarwienie, zwykle bardzo wzorzyste; najczęściej spotykane barwy zmor to niebieski, zielony oraz turkusowy. Z tyłu głowy wyrastają czułki układające się wzdłuż ciała i stanowiące łącze Tsaheylu między zmorą a innymi osobnikami czy potencjalnym jeźdźem. Wydłużona końcówka ogona może być rozłożona w płetwę, niezbędną do kontroli i stabilizacji lotu.

Ikrans.jpg

Zmora górska jest jednym z nielicznych pandorańskich stworzeń, które mają tylko dwie pary kończyn - obie stanowią skrzydła połączone z łapami. Przednia para skrzydeł jest większa i służy wytwarzaniu siły nośnej w locie. Skrzydła są cienkie i mają stosunkowo dużą powierzchnię. Ich końcówki składają się z trzech oddzielnych, żebrowanych membran, które mogą się rozdzielać i służyć za sitowate płaty nośne lub też zachodzić na siebie, tworząc jednorodną powierzchnię. Tylna para mniejszych skrzydeł pełni głównie funkcję stabilizatora lotu, lecz podczas faz lotu wymagających większej siły, jak np. wznoszenie czy ucieczka przed drapieżnikiem, poruszają się razem z głównymi i także służą jako powierzchnia nośna.

Wlot układu oddechowego

Intensywne ciepło, wytwarzane przez mięśnie zwierzęcia, odprowadzane jest poprzez układ oddechowy. Powietrze dostaje się do niego przez otwory umiejscowione przed mostkiem zmory i przepływa przez puste wewnątrz, wzmocnione naturalnym włóknem węglowym kości, chłodząc intensywnie pracujące mięśnie. Otwory te służą jednocześnie oddychaniu.

Zmora zawieszona na skale

U zmory można wyraźnie dostrzeć jej budowę kostną. Skrzydła przednie i tylne rozpinają się na silnych łapach zakończonych szponami, które na lądzie służą poruszaniu się na czterech kończynach (zmora potrafi też stanąć na tylnych łapach). Szpony umożliwiają zmorze górskiej zwieszać się ze skał lub pnączy.

Obsydianowe zęby zmory są skierowane do środka

Zmora górska, jak wiele pandorańskich zwierząt, posiada dwie pary oczu, większych i mniejszych. Mniejsze umiejscowione są za parą główną i potrafią poruszać się w sposób zsynchronizowany z nią lub zupełnie niezależny. Są przystosowane do widzenia nocnego, co umożliwia zmorze polowanie po zmroku; co więcej, są też wrażliwe na ruch, dzięki czemu stanowią dodatkowy zmysł ostrzegający przed atakiem. Obie pary oczu chronione są powiekami i odrębnymi przezroczystymi membranami.

Po bokach szczęki rozciąga się błona, która ułatwia chwytanie pokarmu. Gdy paszcza jest zamknięta, błonę osłaniają małe, cienkie kostne paski. Ostre zęby, przypominające obsydian, są zbudowane z włókien węglowych, podobnie jak cały szkielet. Są one skierowane ku tyłowi, żeby pokarm nie mógł się wydostać.

Zmora górska jest spokrewniona ze swoją mniejszą kuzynką, zmorą leśną, leonopteriksem wielkim oraz, prawdopodobnie, z żądłonietoperzem i tetrapteronem.

Siedlisko[]

Zmory górskie mogą zamieszkiwać właściwie wszystkie środowiska Pandory, lecz najczęściej są to klimaty umiarkowane i tropikalne. Mieszkają, jak wskazuje ich nazwa, zazwyczaj w górach, na przykład Górach Alleluja. Ich główna kolonia znajduje się na zboczach jednej z największych lewitujących gór, Mons Veritatis; żyjące tam osobniki są zarazem największymi, a więc najlepszymi do oswojenia i ujeżdżania. Zmory można spotkać też w innych skalistych rejonach. Często wieszają się na pionowych i stromych skałach za pomocą swoich pazurów.

Klan Tayrangi, zwany też "Ludem Ikran", słynie z wykorzystania zmór górskich na szerszą skalę, niż inne plemiona, a ich wierzchowce zamieszkują klify opadające do Wschodniego Morza. Znajduje się tam jedna z większych kolonii zmór górskich.

Tryb życia i zachowanie[]

Neytiri karmi Seze pędrakiem o nazwie teylu

Zmora górska zajmuje przedostatnie miejsce w łańcuchu pokarmowym, zaraz po leonopteryksie wielkim i thanatorze, którzy stanowią jej naturalnych wrogów. Zdarza się, że zmorę odważają się atakować wężowilki podróżujące w stadzie. Zmora górska jest z natury drapieżnikiem lub padlinożercą. Poluje na niewielkie zwierzęta, takie jak sześcionóg czy prolemur. Czasem sama ryzykuje atak na wężowilki. Zmora prawdopodobnie je także ryby – na pewno potrafi nurkować w morzu i je łapać, ponieważ klan Tayrangi wykorzystuje je do połowów.

Mięso martwych (nieudomowionych) zmor jest czasami spożywane przez rdzennych mieszkańców księżyca.

Zmory górskie są monogamiczne. Łączą się w pary za pomocą Tsaheylu, zwykle na całe życie, i często mają liczne potomstwo.

Zmory są dość hałaśliwymi zwierzętami, potrafiącymi wydawać różne rodzaje ryków i pisków. Nazwa gatunku wzięła się właśnie od ogłuszającego wrzasku, będącego niejako indywidualnym wyróżnikiem konkretnego zwierzęcia.

Nie należy patrzeć prosto w oczy zmory – nie wiadomo jednak, czy dotyczy to tylko oswojonych zmor, czy wszystkich. Prawdopodobnie gest ten może zostać uznany za przejaw agresji.

Zmora górska w kulturze Na'vi[]

Zmora górska jest jednym z dwóch najważniejszych zwierząt wierzchownych (obok mrocznego konia) udomowionych przez Na'vi. W przeciwieństwie do konia, zmora górska łączy się z konkretnym łowcą Na'vi na całe życie. Jeździec zmory nazywany jest Ikran Makto.

Udomowiona zmora opuszcza swoje naturalne siedlisko i trzyma się w pobliżu domostwa Na'vi, by być blisko jeźdźca, ilekroć ten będzie jej potrzebował. Nie wiadomo, czy w przypadku śmierci jeźdźca bądź zmory, drugie z pary jest w stanie zbratać się później z nowym partnerem.

Pierwszym Na'vi, który oswoił zmorę, był Taronyu z klanu Kekunan. Po ośmiu dniach uważnej obserwacji konkretnego osobnika zmory, zdołał się z nią zbratać i nazwał swojego wierzchowca Rotaylu. Na cześć jeźdźca, mianem Taronyu określa się Łowcę, czyli Na'vi, który zbratał się ze zmorą górską.

Klan Omaticaya i rytuał Iknimaya[]

Aby zostać Łowcą (Taronyu) oraz jednym z "Ludzi" – czyli pełnoprawnym członkiem swojego klanu – każdy wojownik powinien zbratać się z własną zmorą. W przypadku plemienia Omaticaya, gdy Na'vi jest gotów, najczęściej w towarzystwie innych adeptów odbywa wędrówkę w Góry Alleluja, która ma go zaprowadzić prosto do siedliska zmor. Sama podróż jest próbą, podczas której trzeba się wspinać, utrzymywać równowagę i skakać, cały czas uważając, żeby nie spaść z ogromnej wysokości.

Neytiri zawiązuje Tsaheylu z Seze

Gdy Na'vi dotrze do kolonii, musi dokonać wyboru własnej zmory. Na'vi wierzą, że sama zmora także wybiera wojownika. Podczas gdy większość zmor po prostu ucieka, ta, która dokonała swojego wyboru, objawia to tym, że najpierw okazuje agresję, a potem za wszelką cenę próbuje zrzucić wojownika z grzbietu lub po prostu go zabić. Jeśli oboje się dobiorą, łowca musi połączyć swój warkocz z czółką zwierzęcia i tym samym nawiązać Tsaheylu. Ponieważ rzadko odbywa się to spokojnie, niekiedy trzeba unieruchomić zmorę, na przykład owijając bolę wokół jej pyska. Gdy wreszcie Tsaheylu zostanie zawiązane, Łowca ze swoją zmorą odbywają pierwszy wspólny lot pieczętujący i umacniający ich więź.

Nie wiadomo, czy rytuał Iknimaya w takiej samej formie jest praktykowany przez klany, które specjalizują się w ujeżdżaniu zmór – prawdopodobnie ma on inny przebieg, lub też zmory gniazdują poza Górami Alleluja.

Klan Tayrangi[]

Klan Tayrangi, znany również jako Lud Ikran znad Wschodniego Morza, umieścił zmorę górską w centrum swojej kultury – jest ona ich zwierzęciem totemowym, a każdy członek klanu zbratał się z własnym ikranem. Ujeżdżanie zmór stanowi o ich specjalizacji, mianowicie – rybołówstwie, w celu którego nurkują na grzbietach ikranów w głębiny morza.

Klan Kekunan[]

Plemię Kekunan jest drugim z dwóch poznanych klanów specjalizujących się w ujeżdżaniu zmór; ich umiejętności jeździeckie są ponoć najbardziej zaawansowane wśród wszystkich klanów. Kekunan słynie m.in. z charakterystycznych zmór-zabawek, które mają jaskrawe barwy i których nadrzędnym celem jest oswajanie dzieci Na'vi z perspektywą ujarzmienia zmory, a następnie zbratania się z nią.

Znane zmory[]

Do najbardziej znanych zmor górskich należą:

Ciekawostki[]

  • W polskim dubbingu filmu, a także w grze na telefony komórkowe, zmora określana jest także jako kostucha lub strzyga.
  • Czasem niesprawne zarzucenie boli na pysk zmory kończy się śmiercią wojownika.
  • W grze James Cameron's Avatar: The Game, po przejściu etapu oswojenia zmory, gracz może dosiąść dowolnej zmory, nie jest mu przypisana wyłącznie jedna.

Zobacz też[]

Bibliografia[]

Advertisement